قرض الکے

نیازی به قرض کردن ندارد ولی حالا چون فلان بانک وام می‌دهد وسوسه می‌شود. باید بداند که قرض گرفتن در حال نیاز هم مکروه است؛ چه برسد به این‌که نیازی هم نداشته باشد! بنابراین تا انسان تا ناچار نباشد بهتراست که قرض نگیرد.

حضرت على علیه السلام فرمود: از قرض کردن پرهیز نمایید؛ چون قرض باعث غم و اندوه شب و خوارى انسان در روز است. وسائل الشیعه، ج۷۷، ص۱۳

ربای جاهلے

اگر فردی طی هر قراردادی اعم از قرض و غیرقرض موظف شده است که بدهی‌ای را پرداخت کند ولی در مقابل افزایش میزان بدهی، تقاضای افزایش مهلت بازپرداخت نماید، مقدار اضافه شده بر اصل بدهی مصداق ربای جاهلی است.

به عنوان مثال فرد به بانک می‌رود و از بانک تقاضا مےکند که مبلغ اقساطش را کم کند بانک مبلغ اقساط را کم می‌کند ولی به تَبع آن تعداد اقساط را زیاد می‌کند در نتیجه مبلغ بدهی زیاد می‌شود، این مقدار اضافی، ربای جاهلی است و این نوع ربا هم حرام و از گناهان کبیره است. رساله‌ی آموزشی، ج۲، ص۵۰۵

جنس فروخته شده پس گرفته نمےشود

در برخی مغازه‌ها این عبارت «جنس فروخته شده پس گرفته نمی‌شود» را می‌بینید که به دید مردم زده‌اند، البته این حق آنهاست؛ چون معامله که صحیح انجام بگیرد، لازم است و هیچ یک از فروشنده و مشتری حق برهم زدن معامله را ندارد. ولی اسلام می‌گوید درست است که این حق متبایعین می‌باشد ولی اگر کسی از معامله پشیمان شد، مستحب است دیگری قبول کند و این در فقه ما «اقاله» نام دارد.

امام صادق علیه السلام: هر کسی که مسلمانی را در خرید و فروش اقاله کند خداوند گناه او را در روز قیامت نادیده می‌گیرد. وسائل الشیعه، ج ۱۷، ص ۳۸۶/ وبلاگ جادانه‌ها.

شاباش یا شادباش

در بعضی عروسی‌ها، عروس و داماد می‌رقصند و مهمانان هم به  آنها به عنوان شاباش یا شادباش روی سرشان پول می‌ریزند. پولی که به این عنوان داده می‌شود، اگر به قصد دادن اجرت یا تشویق رقص باشد، دادن و گرفتن آن حرام است و باید به صاحبانش برگردانده شود ولی اگر مقصود هدیه دادن به عروس و داماد است ولی در زمان رقص داده می‌شود، دریافت آن اشکالی ندارد. پایگاه اسلام کوئست، کدبایگانی ۳۵۵۸۶

بنویس به حساب

برخی برای خرید جنس به مغازه می‌روند و بعد از خرید جنس به فروشنده می‌گویند: "بنویس به حساب".

این جور معامله اگر چه بین مردم عادی شده ولی از نظر فقهی صحیح نیست؛ چون در معامله‌ نسیه باید جنس نقد و برای عوض (پول) مدت تعیین بشود آنهم دقیق. 

اگر معامله‌ی نسیه را انجام داد و مدت را معین نکرد، در این صورت معامله باطل و فروشنده می‌تواند جنس را پس بگیرد و مشتری پول را. توضیح المسائل امام خمینی، م٢١٠٥

خرید دین

کالایی داریم که آن را در مقابل چک یک‌ساله به مبلغ یک میلیون تومان می‌فروشیم، اما بعد از مدتی، احتیاج به پول نقد پیدا می‌کنیم، پیش خریدار کالا (دهنده چک) یا هر شخص دیگری می‌رویم و چک یک میلیون تومانی یک‌ساله را به ۸۰۰ هزار تومان نقد می‌فروشیم به این کار در فقه شیعه «بیع دین یا خرید دین» گفته می‌شود.

امام خامنه‌ای: فروش چک‌مدت دار به بدهکار یا به دیگری (شخص ثالث) به کمتر یا بیشتر از مبلغ مندرج در چک جایز است. 

نکته: قبلاً مقام معظم رهبری فروش چک‌ مدت‌دار را به دیگری جایز نمی‌دانستند ولی بعداً نظرشان تغییر کرده است. به چاپ جدید اجوبة‌الاستفتائات، س۱۹۵۰ مراجع کنید.