مالک بی‌اختیار

انسان تا زمانی که زنده است، اختیار اموالش دست خودش می‌باشد ولی وقتی مُرد، اختیار اموال از دستش خارج می‌شود و به مقداری که در فقه مشخص شده بین ورثه تقسیم می‌شود. البته یک سوم اموال را می‌تواند در زمان حیات، وصیت و تکلیفش را مشخص کند؛ مثلا بگوید بعد از مرگ من به جایی بدهید و یا به فلان فرزندم ندهید، ولی در بیشتر از یک سوم، پدری حق ندارد فرزندی را از ارث محروم کند و یا اموالش را بین فرزندان تقسیم کند مگر اینکه طبق قرارداد شرعی مانند فروش یا هدیه و غیره به شخص خاصی انتقال دهد. 

امام خامنه‌اس: رساله‌ی آموزشی، ج۲، بخش وصیت.

تخلیه قبل از موعد

خانه‌ای خریده و قبل از پایان مدت اجاره‌ی خانه‌ی که الان در آن سکونت دارد، باید به خانه‌ی جدیداش اثاث‌کشی کند، خانه را تخلیه می‌کند و حاضر نیست باقی مبلغ اجاره را بپردازد. اگر نتواند صاحب‌خانه را راضی کند، طبق قرارداد باید مدت اجاره باقی‌مانده در قرارداد را پرداخت نماید. رساله‌ی آموزشی ج۲ ص۲۲۲

ماه واره

حوصله‌اش از برنامه‌های صداوسیما سر رفته یا می‌خواهد اخبار راست را از زبان دروغگویان بشنود و می‌خواهد ماهواره بخرد، باید بداند چون این وسیله براى کسى که آن را در اختیار دارد، زمینه دریافت برنامه‏‌هاى حرام را کاملاً فراهم مى‏‌کند و گاهى نگهدارى آن مفاسد دیگرى را نیز در بر دارد، خرید و فروش و نگهدارى آن جایز نیست؛ مگر براى کسى که به خودش مطمئن است که استفاده حرام از آن نمى‏‌کند و بر تهیه و نگهدارى آن در خانه‌‏اش مفسده‌‏اى هم مترتّب نمى‏‌شود. لکن اگر قانونى در این مورد وجود داشته باشد باید مراعات گردد. 
امام خامنه‌ای:اجوبة الاستفتائات، س۱۲۱.

مُزدِ کار

در وام‌های قرض الحسنه مبلغی را اضافه بر مبلغ وام می‌پردازیم که در بانکداری به آن کارمزد می‌گویند، این مبلغ اضافی ربا محسوب نمی‌شود؛ اگر حقیقتاً مُزدِ کار باشد و بهانه و پوششی برای دریافت ربا محسوب نگردد و به اندازه‌ی مخارج صرف شده باشد. با توافق طرفین صورت گیرد.

تبصره: مسئولین محترم باید طوری محاسبه کنند که کارمزد به مقدار هزینه‌های جاریِ صندوق مانند آب و برق و امثال آن باشد. حال اگر بعد محاسبه مبلغی اضافه آمد، مصرف آن بستگی به نظر مسئولین صندوق دارد. پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

رهاوردِ صدقه

آیت الله جوادی آملی: صدقه،  بلا را هم «دفع »می‌کند هم «رفع». 

دفع بلا یعنی انسان کاری انجام دهد که بلا نیاید؛ مثل واکسنی که انسان استفاده می‌کند تا بیمار نشود. 

رفع بلا آن‌جاست که بلا آمده و باید آن را برطرف کرد؛ مثل اینکه شخصی بیمار شده و باید درمان شود. صدقه هردو کار را انجام می‌دهد. 

پرسش‌ها و پاسخ‌های دانشجویی، دفتر بیستم در محضرآیت الله جوادی آملی ص۹۹

خودڪار پیدا شده

در خیابانی در حال عبور است که خودکاری را روی زمین می‌بیند، چون نشانه‌ای ندارد تا بدان وسیله صاحبش را پیدا کند و قیمتش هم از ۱۲/۶ نخود نقره کمتر است می‌تواند برای خودش بردارد. توضیح المسائل مراجع، م۲۵۶۵

نکته: قیمت ۱۲/۶ نخود نقره به قیمت روز (آذر ماه ۹۵۴۵۰۰ تومان است. مسجدنما

وای بر فرزندان آخر الزمان

همان‌طوری که یادگیری احکام دین بر پدران و مادران لازم است آموزش احکام به فرزندان هم، جزء وظایف والدین محترم می‌باشد و کسانی را که از این وظیفه، شانه خالی می‌کنند به شدّت مورد مذمت قرار گرفته‌اند.

روزی پیامبر عزیزمان به برخی از کودکان چشم دوخت و فرمود: وای بر فرزندان آخرالزمان! به خاطر پدران مؤمن‌شان که چیزی از واجبات دینی به فرزندانشان نمی‌آموزند و وقتی که فرزندان به سراغ آموختن دین می‌روند، آن‌ها را منع می‌کنند و به بهره‌ی اندکی از دنیا که از فرزندانشان به آنها می‌رسد، رضایت می‌دهند. 

جامع الاخبار ص۱۰ ۶.

دست ردّ به سینه‌ے گدا

گدایی نزدش آمده ولی چون مطمئن نیست واقعاً نیازمند است یا خیر، دست رد به سینه او می‌زند. اما ردّ سائل مکروه است؛ اگرچه گمان داشته باشیم بی­‌نیاز است. لذا مقداری اگرچه اندک، به او بدهیم. امام خامنه‌ای، رساله آموزشی ج۲ بخش صدقه.

صدقه به هاشمے

سید فقیری از او طلب کمک کرده، ولی چون خودش سید نیست، درخواستش را رد می‌کند. درحالی‌که صدقه (چه واجب و چه مستحب) را می‌توان به سادات پرداخت کرد ولی زکات (اعم از زکات مال و زکات فطره) را در صورتی می‌توان به هاشمی۱ داد که پرداخت­‌کننده خودش از سادات باشد. امام خامنه‌ای، رساله آموزشی ج۲ بخش صدقه.

نکته: سادات همگی به «هاشم» جد پیامبر گرامی اسلام منتسب هستند؛ از این‌رو تمام کسانی که از طرف پدر به هاشم منتسب شوند می‌توان به آنان سید گفت. اسلام کوئست

نسخه‌ے ابن مشغله

راستی چرا هیچ مریض حق ندارد به پزشک بگوید: «نسخه‌ات مرا خوب نکرد. پولم را پس بده؟» یا «نسخه‌ات حال مرا فقط کمی بهتر کرد؛ بنابراین نصف پولم را را پس بده!» 
هیچ می‌دانید که اگر روزی چنین چیزی رسم بشود، بدون تردید همه‌ی دکترها - حتی بی‌استعدادهایشان - به فکر معالجه‌ی جدی مریض‌هایشان می‌افتند؟ یعنی قضیه‌ی طب و معالجه به کلی شکل دیگری پیدا می‌کند.  ابن مشغله، ص۲۲

محاسبه‌ے تورم

مبلغی را برای یک سال یا بیشتر قرض داده و سر موعد همان مبلغ را پس گرفته اما به خاطر تورم در واقع ضرر زیادی کرده استدر صورت رضایت طرف مقابل می‌تواند تورم را هم محاسبه کند و این کار ربا محسوب نمی‌شود. رساله آموزشی، ج۲، ص۵۱۱

در جستجوی هم‌کلاسے

از هم‌کلاسی‌اش آخر سال تحصیلی پولی را قرض می‌کند. سال تحصیلی جدید که می‌خواهد دینش را ادا کند، می‌فهمد که دوستش از آن مدرسه کوچ کرده است. اگر می‌تواند او را پیدا کند (مثلاً از طریق سؤال از اولیای مدرسه) باید جست‌وجوی لازم را انجام دهد ولی اگر از پیدا کردنش ناامید شده باید آن را از با اجازه‌ی حاکم شرع از طرف صاحبش صدقه دهد.امام خامنه‌ای، أجوبة‌الاستفتائات، س۱۷۶۳